تاریخ :  چهارشنبه نوزدهم آبان 1389
نویسنده :  محدثه زارعی
images/stories/p3.jpg

Ekbatan Parish House

لحظه ای را تصور کنید در باغی هستید که متعلق به خودتان است .شما زمانهای کوتاهی اوقات فراغت دارید و می خواهید لحظاتی را در محیطی سبز با چشم اندازی زیبا بگذرانید.یا تعطییلات آخر هفته است و شما میخواهید ناهار را در کنار خانواده تان در باغ صرف کنید . یا دقایقی را در زیر آفتاب به مطالعه بپردازید . باغ شما از بالا مشرف به شهر است وشما می توانید مناظر شهر را از آن ببینید .در نقطه ای از باغ شما آب از آبشار به پایین می ریزد و قطرات آب چون مروارید در فضا معلق می شود و به سوی استخر جاری می شود .چند بوته میوه و گل در چند قدمی شما در باغچه ای زیبا کاشته شده است و شما غذا را با سبزیجات تازه ای که از باغچه خود چیده اید، میل خواهید کرد. یک کباب پز با نمایی زیبا و تجهیزات کامل برای کباب کردن هر نوع غذای دلخواه شما مهیا شده است و عطر زندگی و طراوت همه جا را فرا گرفته است.بچه های شما در حال بازی در باغ هستند و شما در کمال فراغت و آزادانه به انجام کارهای دلخواهتان مشغول هستید.



رویای زیبایی است.اینطور نیست ؟ مخصوصا در این شهر پر از آلودگی و پر سر و صدا، داشتن چنین باغی و هر از چند گاهی پناه بردن به آن می تواند ثروتی بزرگ محسوب شود . اکنون تصور کنید می توانستیددر همین محل زندگیتان ،باغی را که وصفش کردیم در دسترستان داشته باشید و مالک آن باشید...



جالب است بدانید امروزه این کار براحتی امکان پذیر است .لابد می پرسید کجا و چگونه؟عجله نکنید.به زودی خواهید دانست .با پیشرفت سریع تکنولوژی و بوجود آمدن مواد جدید میتوان بر روی بام هر خانه ، آپارتمان ، ویلا ، اداره، مدرسه، بیمارستان و هر ساختمان دیگری یک باغ زیبا با گیاهان کوچک وبزرگ ایجاد کرد.

به این ترتیب می توان ازفضای بلا استفاده روی بام که همیشه در معرض تابش آفتاب است ، با هزینه ای اندک برای ایجاد باغ استفاده کرد .این باغ ها در ساعات مختلف شبانه روز میتوانند مورد استفاده ساکنین قرار بگیرند.با توجه به اینکه ایجاد و احداث فضای سبز در شهرها به علت کمبود زمین و قیمت بالای آن ،بسیارهزینه بر و گران است و اکثر زمینها توسط ساختمانها و خیابان ها اشغال شده است،با تبدیل بام ساختمان به باغ، می توان طبیعت تسخیر شده توسط شهر را،به  آن بازگرداند.در حدود 30 سال است که در کشورهای پیشرفته برای جلوگیری  از اثرات مخرب آلودگی هوا،بطور بسیار جدی به مسئله ایجاد بامهای زندگی(بام های سبز)،توجه میشود.در 15 سال اخیر به علت کشف مواد ترکیبی جدید و ساده شدن مراحل ساخت باغ بر روی بام ،این کار به یک صنعت پر رونق بدل شده است . جالب است بدانید هر متر مربع فضای سبز، در سال حدود نیم کیلوگرم از آلودگی های معلق در هوا را گرفته و تصفیه می نماید .

مسکن یکی از مهمترین ساخته های بشر و برطرف کننده نیاز او به پناهگاه می باشد.اگر بتوان در شهرها علاوه بر رفع این نیاز ،به نیازهای دیگر او که نور خورشید – هوای پاکیزه و سلامت جسم و روان هستند ،توجه داشت،می توان بسیاری از مشکلات ناشی از زندگی شهری و دور بودن از طبیعت را از زندگی شهری زدود. گیاهان نقشی اساسی در تصفیه هوا و حفظ منابع و جلوگیری از سیلاب دارند .علاوه بر این آنها نقش انکار ناپذیری در آرامش بخشی به انسان و ارضای حس زیبایی شناسانه ایفا می کنند .آوردن گیاهان به بام یعنی ایجاد محیطی سبز، زیبا و نیمه عمومی (مشاع) برای  ساکنین آن ساختمان .به این ترتیب کیفیت زندگی (یعنی احساس رضایت از محیط) بالا می رود.  

تکنولوژی، راحتی و آسایش را با زندگی ماشینی به همراه آورده است . سوال اینجاست که چگونه میتوان نیازهای اصلی انسان، مثل پیوند با طبیعت را با استفاده از تکنولوژی برآورده کرد؟بامهای سبز یا (بامهای زندگی) راهی است که تکنولوژی به ما پیشنهاد می کند .اما چگونه می توان یک بام سبز داشت ؟این کار از نظر فنی بسیار ساده و صد در صد عملی است .

اکنون مشخصات بامهای سبز و شیوه احداث آن را بطور کلی و به اختصار برای شما توضیح خواهم داد .یک بام سبز از گیاهان ،گلها و مسیرهای گردشی ایجاد شده است و به شما امکان گردش ،تماشا و نظاره باغ و پرورش گیاهان دلخواهتان را می دهد. این باغ از 3 قسمت تشکیل شده است :

images/stories/p5.jpg


قسمت اول سقف ساختمان یا آن چیزی است که هم اکنون بر بام همه ساختمانها وجود دارد و بر روی آن عایق ساختمان مثل ایزوگام یا هر عایق دیگر کشیده شده است و احیانا روی آن موزاییک نیز شده است .

قسمت دوم باغ بامها یک لایه محافظت کننده است که سقف و عایق رطوبتی را از لایه خاک و گیاهان جدا می کند .

قسمت سوم خاک و کود و سیستم آبیاری باغ است که هر کدام با دقت در محل خود قرار می گیرد .

 

چرا بام سبز؟ چاپ ارسال به دوست
یک بام سبز، بامی است که مقدار یا تمامی آن با پوشش گیاهی و خاک، یا با محیط کشت روینده، پوشانده می شود. لفظ بام سبز همچنین می تواند برای بامهایی که مفاهیم "معماری سبز" را مد نظر قرار می دهند، نظیر پانلهای خورشیدی و یا صفحات فتوولتائیک، بکار رود.


تاریخچه کاربرد بامهای سبز
بامهای سبز مدرن که از سیستم لایه های پیش ساخته تشکیل می شوند، بالنسبه پدیده ای نو می باشند. این نوع بامها در دهه 1960 در آلمان توسعه و به بسیاری از کشورهای اروپا گسترش یافتند. بر اساس برآوردهای موجود، امروزه حدود 10 درصد از کل بامهای آلمان، بام سبز می باشند. ایلات متحده نیز بامهای سبز قابل توجهی دارد، اما تعداد آنها به اندازه اروپا نیست.

   


مزایای بامهای سبز
• تامین فضایی سازگار و مطبوع برای کاربران ساختمان – به دلیل قراردادن حیاط و پاسیو
• امکان پرورش میوه جات، سبزیجات و گلها
• کاهش بار گرمایش (با افزودن توده و لایه عایق حرارتی) و سرمایش بنا (از طریق سرمایش تبخیری) – بویژه اگر بصورت شیشه ای بوده و بعنوان گلخانه و یا سیستم گرمایش غیرفعال خورشیدی عمل نماید. بر اساس پژوهشی که در سال 2005 توسط Brad Bass از دانشگاه تورنتو انجام یافت، نشان داده شد که بامهای سبز می توانند اتلاف گرمایش و مصرف انرژی را در زمستان به مقدار قابل توجهی کاهش دهند.
• کاهش اثرات گرمایش و تغییرات آب و هوایی شهری
• افزایش محدوده زندگی (بامهای سبز می توانند بعنوان فضای تفریح، استراحت مورد استفاده قرارگیرند.)
• کاهش سیلاب
• تصفیه هوا و کاهش CO2 هوا
• كاهش و تعدیل شدت صداهايي كه تا dB18 وارد ساختمان مي شود و از آن خارج مي شود به میزان dB3 يا بيشتر
• افزایش زیستگاه جانداران در مناطق مسکونی
• بهبود مناظر اطراف ساختمان با فراهم كردن يك فضاي سبز زيبا
• بالا بردن طول عمر غشاي بام (دو يا سه بار بیشتر) با محافظت از آن در برابر اشعات UV مضر و صدمات آب و هوايي
• افزایش ارزش ملك

   


معایب بامهای سبز
• برخی پیامدهای منفی استفاده از بامهای سبز به شرح زیر است:
• نیاز به تقویت سازه بامهای موجود برای استقرار بام سبز و وجود این حقیقت که اغلب این بامها برای حضور انسان طراحی نمی شوند.
• در برخی موارد، تطبیق طراحی این بامها با شرایط اقلیمی منطقه کاری دشوار است.
• بامهای سبز همچنین نیازمند معیارهای سازه ای قابل قبول می باشند. بسیاری از بامهای موجود، بدلیل بار وزن ملزومات خاک و گیاهان برای دارابودن بام سبز مناسب نیستند. (در این بین یک دال بتنی در تبدیل به بام سبز بسیار کاراتر از دالهای چوبی یا فلزی است).

مزایای ایجاد بام سبز چاپ ارسال به دوست

1- گسترش فضای سبز: این محصول با تولید سطوح سبز در فضاهای بلا استفاده ،اثرات مضر ناشی از پدیده گرم شدن زمین را کاهش داده باعث خنک شدن هوا ، ایجاد سایه و تولید اکسیژن می گردد.
2- کاهش آلودگی هوا و اثرات مخرب آن: هر متر مربع فضای سبز مذکور در سال حدود نیم کیلوگرم از آلودگیهای معلق در هوا را جذب کرده و تصفیه میکند،بدین ترتیب هوای پاکتر و سالمتری برای تنفس خواهیم داشت .و با جذب و تصفیه آلودگیهای ناشی از سوختن فرآورده های سوختی از تخریب بیشتر لایه ازن پیشگیری خواهد گردید.
3- عایق حرارتی: فضای سبز به عنوان یک لایه عایق حرارت مطرح میگردد.و از تبادل حرارتی هوای ساختمان با هوای بیرون بمیزان قالبل توجهی می کاهد و به این ترتیب در صرفه جویی در مصرف انرژی نقش شایانی ایفا میکند.
4- عایق رطوبتی: لایه تشکیل دهنده بام سبز شامل لایه های ضد رطوبت است که قادر به نگهداری و حفظ آب در خود در مدت زمانی طولانی میباشد.این لایه ها که از پلی پروپیلن ساخته شده است ،سدی مقاوم در برابر نفوذ آب ایجاد میکند که مانع هر گونه انتقال رطوبت از لایه خاک به سقف میگردد.
5- کنترل آب باران و سیلاب: لایه زهکش بام سبز با ذخیره سازی آب در خود می تواند در هنگام بارش های ناگهانی و تند،آب را در خود ذخیره کند و این آب را تا مدتی طولانی برای مرطوب نگهداشتن لایه خاک نگهداری کند،بدین وسیله از وقوع سیلاب نیز به دلیل جاری شدن آب باران
جلوگیری به عمل می آید.
6- سلامت روانی: با به وجود آوردن محیط زیست طبیعی در فضای زیست محیط شهری می توان در ایجاد تسکین روحی و سلامت جسمی و روحی ساکنین شهرها نقش بسزایی ایفا نمود .
7-سرعت بالا ی اجرا و هزینه پایین نسبت به سایر عملیات های ساختمانی ،پوشش سریع بام را در متراژهای بالا ممکن میسازد.
8-عدم نیاز به آبیاری و مراقبت زیاد: سیستم سقف های سبز طوری طراحی شده است که لایه زیرین آن،هم به عنوان عایق،هم به عنوان زهکش و هم به عنوان مانع نفوذ ریشه گیاهان به بام عمل می کند .بدین ترتیب باغ بدون آبیاری می تواند تا یکماه در تابستان شاداب و پر طراوت باقی بماند و دوره نگهداری و سرکشی آن می تواند تا 2 بار در ماه باشد.گیاهان مورد استفاده در باغبام ها باید نسبت به خشکسالی مقاوم باشند و به نگهداری کمی احتیاج داشته باشند و قبلیت تطبیق و بازیابی خود با تغییر شرایط خاک را داشته باشند.

 بسياري از افرادي که به گياهان علاقمندند و از پرورش آنها لذت ميبرند ، به فضايي بزرگ و آفتابگير و باز احتياج دارند. بهترين فضاهاي ممکن براي اين کار تراسها ، حياط و بام ساختمان است .تراسها خصوصي ترين فضاي ممکن براي اين کار ميباشد و حياط و بام بصورت مشاع قابل استفاده اند . تنها گزينه اي که براي پرورش گياه در تراس و بام براي اين افراد وجود داشت استفاده از گلدان و فلاور باکس در اندازه هاي بزرگ و کوچک بود که عدم هماهنگي در رنگ جنس و اندازه و شکل آنها موجب آشفتگي  فضا و گرفتن حجم زيادي از فضا توسط گلدانها مي گرديد.ساختن باغچه بر روي بام سطحي يکدست و طراحي شده براي کاشت گياهان دلخواه  بوجود مي آورد . حسن ساختن باغ بر روي بام ،سطح بزرگتر و نور گيري بيشتر و داشتن چشم انداز وسيعتر است .

چرا بام سبز؟ چاپ ارسال به دوست

 بسياري از افرادي که به گياهان علاقمندند و از پرورش آنها لذت ميبرند ، به فضايي بزرگ و آفتابگير و باز احتياج دارند. بهترين فضاهاي ممکن براي اين کار تراسها ، حياط و بام ساختمان است .تراسها خصوصي ترين فضاي ممکن براي اين کار ميباشد و حياط و بام بصورت مشاع قابل استفاده اند . تنها گزينه اي که براي پرورش گياه در تراس و بام براي اين افراد وجود داشت استفاده از گلدان و فلاور باکس در اندازه هاي بزرگ و کوچک بود که عدم هماهنگي در رنگ جنس و اندازه و شکل آنها موجب آشفتگي  فضا و گرفتن حجم زيادي از فضا توسط گلدانها مي گرديد.ساختن باغچه بر روي بام سطحي يکدست و طراحي شده براي کاشت گياهان دلخواه  بوجود مي آورد . حسن ساختن باغ بر روي بام ،سطح بزرگتر و نور گيري بيشتر و داشتن چشم انداز وسيعتر است .

 

بام سبز

 
بام سبز سیتی هال در شیکاگو
بام های سبز در جزایر فارو

بام سبز، بام ساختمانی است که تمام یا قسمتی از آن با گیاهانی که بر روی یک لایه ضد آب کاشته شده باشند، پوشانده شده است.

 

سودهای محیطی

  • کاهش گرما
  • کاهش سربار خنک کردن ساختمان بین ۵۰ تا ۹۰ درصد
  • فیلتر کردن آلودگی‌های هوا و کربن دی اکسید که به کاهش بیماری‌های تنفسی مانند آسم کمک می کند.
  • فیلتر کردن آلودگی‌ها و فلزهای سنگین از آب باران
  • کمک کردن به عایق کردن ساختمان در برابر آلودگی صوتی
  • ایجاد زیست‌گاه طبیعی
  • کاهش اثر پدیده گرمای شهری جزیره
  • کاهش متوسط دمای محیط‌های شهری در فصل گرما
  • بام سبز

    تاریخچه بام سبز چاپ ارسال به دوست

    ایده باغچه­ های روی سقف و کشت بر روی آن در زمان­های قدیم توسط ایرانی­ها در 2500 سال پیش و بر روی بام زیگورات­ها به کار گرفته شده است و تا ششصد سال قبل از میلاد مسیح توسط مردم بابل در باغ­های معلق بابل ساخته شده بود. در قرون وسطی و رنسانس نیز در فرانسه و ایتالیا گونه­ هایی از باغ بام بوجود آمد که اکثراً توسط دولت و در ساختمانهای عمومی شکل می­ گرفت در سال 1600 میلادی یک آلمانی تراس خانه خود را تبدیل به باغچه نمود و تا سال 1875 تبدیل تراس و بام به باغ در آلمان و روسیه توسعه یافت. لوکوربوزیه و رایت پیشگامان طبیعت­گرا و ایجاد کننده بام­های سبز در قرن بیستم بودند .  توسعه فضاهای سبز بر بام­ها در پنجاه سال اخیر رشد بیشتری داشته و در پانزده سال اخیر در اروپا و آمریکا سرعت بیشتری به خود گرفته است و نمونه­ های موفق بسیاری تا کنون ساخته شده است.

     

    روشی برای گسترش فضای سبز شهرمان . . .

    وقتی از کوچه پس کوچه های وسط شهر رد می شوی، خانه های قدیمی زیادی را می بینی که تبدیل به آپارتمان های نونوار و زیبا شده اند. اگر چه این ساختمان های جدید، سر و شکل زیباتری پیدا کرده اند ولی یک چیز نسبت به آن خانه های قدیمی و کلنگی کم دارند. در حیاط هیچ کدام از این خانه ها دیگر درخت های بزرگی که از روی دیوار به کوچه سرک کشیده باشد وجود ندارد. در پیاده روی جلوی این ساختمان ها هم دیگر خبری از آن باغچه های باریک و بلند نیست...

    گسترش شهرنشینی، نیاز به افزایش فضاهای مسکونی و معابر و ساخت و سازهای غیراصولی به تدریج موجب کاهش فضای سبز و محیط های طبیعی در جوامع شهری شده است. با توجه به اهمیت و لزوم وجود فضای سبز در سلامت جسم و روان افراد، در چند سال اخیر راهکارهای متفاوتی برای جبران کمبود این فضاها در کشورهای مختلف در اصول شهرسازی و مهندسی سازه ها اندیشیده شده است. یکی از این راهکارها که مدتی است در کشور ما نیز مورد توجه قرار گرفته، ایجاد فضای سبز روی بام ها یا بام سبز (roofgarden) است که البته هنوز تا عملی شدن و همه گیری راه زیادی مانده است.

    ● کمبود فضای سبز شهری

    دکتر رضا عزتیان، متخصص مهندسی محیط زیست و رییس اداره خدمات بهداشت حرفه ای و مشاغل خاص وزارت بهداشت، سرانه فضای سبز را در محیط های شهری و به خصوص شهر تهران ناکافی می داند و در این باره می گوید: «در شرایطی که در شهرهای بزرگ تمام اولویت ها و ساختارهای طبیعی قربانی تردد و ساخت و سازهای شهری می شوند باید این وضعیت را به گونه ای جبران کرد. در شهر تهران زمانی در معابر چند باغچه برای کاشت درختان وجود داشت که آن هم به شیوه مطلوب مورد رسیدگی قرار نمی گرفت ولی امروز این تعداد انگشت شمار باغچه ها هم در حال از بین رفتن هستند و روی آوردن به جایگزین هایی مثل فضاهای سبز عمودی می تواند یکی از راه حل ها در این مورد باشد.»

    دکتر عزتیان همچنین به وجود نداشتن قوانین مدون درباره گسترش فضای سبز شهری اشاره می کند و می افزاید: «اگر چه در وزارت بهداشت و سازمان های مربوط به این حوزه مانند شهرداری اقداماتی در زمینه فرهنگ سازی گسترش فضای سبز انجام شده است ولی هیچ یک از این اقدامات جنبه الزام آور نداشته و بیشتر به سفارش در این مورد اکتفا کرده اند.»

    ● اثرات جانبی بام سبز

    دکتر عزتیان در خصوص تاثیرات و ویژگی های ایجاد فضای سبز روی بام ها، این ویژگی ها را از سه جنبه جانبی مورد بررسی قرار می دهد و می گوید: «فرهنگ سازی، زیبایی منظر، ایجاد ایمنی و فرهنگ آپارتمان نشینی از اثرات جانبی بام سبز هستند. در بحث فرهنگ سازی، اعضای خانواده درگیر ایجاد فضای سبز می شوند. این کار می تواند در افراد ایجاد علاقه کند و بیگانگی آنها به خصوص کودکان را با طبیعت از بین ببرد. در بعد زیبایی منظر نیز به دلیل تطابق بیشتر چشم با برخی از رنگ ها ایجاد آرامش روانی بیشتری می کند. نکته دیگری که می توان از آن به عنوان اثر جانبی فضای سبز روی بام نام برد گسترش فرهنگ آپارتمان نشینی و تعامل گروهی است که متاسفانه در برخی موارد همچنان در آن با مشکلات عمده ای روبه رو هستیم. هنوز در فرهنگ برخی از خانواده ها، راهروهای فوقانی ساختمان به عنوان انبار کالاهای بدون مصرف در نظر گرفته می شوند که این مساله هم از نظر زیبایی شناسی و هم از بعد ایمنی مشکل ساز است. استفاده مکرر از بام و رفت و آمد در راهروهای طبقات فوقانی در سیستم بام سبز نیز می تواند عاملی برای کم شدن این مساله باشد.»

    ● اما چرا فضای سبز روی بام؟!

    محمد مطلبی، کارشناس ارشد مهندسی طراحی محیط و دبیر انجمن متخصصان فضای سبز و منظر ایران که از جمله طرح های او طراحی فضای سبز مجموعه یادمان (فضای سبز پیرامون برج میلاد) بوده است در مورد روی آوردن جوامع شهری به ایجاد فضای سبز روی بام ها می گوید: «به غیر از مساله سلامت جسمی از لحاظ روانی و اجتماعی، در استانداردهای شهرسازی باید در سطح تمام محله ها پارک های محله ای وجود داشته باشد و به غیر از آن در مقیاس های کوچک تر، وجود پارک های همسایگی نیز در نظر گرفته شود. پارک همسایگی در فرهنگ شهری، فضایی با مساحت کمتر از پنج هزار مترمربع است که بتوان از منزل به فاصله زمانی کمتر از ۱۰ دقیقه یا ۳۰۰ تا ۴۰۰ متر پیاده روی به آن رسید، بدون اینکه نیاز به عبور از خیابان اصلی وجود داشته باشد.»

    وی می افزاید: «در بسیاری از شهرها، از جمله در بیشتر شهرهای کشور ما، مشکلاتی مانند قیمت بالای زمین به خصوص در نقاط مرکزی شهر وجود دارد که امکان ایجاد این پارک همسایگی را از بین می برد، بنابراین یکی از راه های مناسب برای تامین این فضای سبز، ایجاد سیستم بام سبز است که به خصوص در مورد بلوک های ساختمانی و آپارتمانی می تواند به جای پارک همسایگی کاربرد داشته باشد.»

    ● چه گیاهانی مناسب اند؟

    بهادری در مورد گیاهانی که برای بام سبز مناسب تر هستند، می گوید: «ما در سیستم بام سبز نیاز به گیاهان با رشد سریع نداریم زیرا در این محیط گیاهانی بیشتر کاربرد دارند که ارتفاع آنها از لبه های محافظ بام چندان بلندتر نباشد تا در مقابل باد مقاومت بیشتری داشته باشند. لبه های محفاظ بام در این مورد به عنوان یک بادگیر طبیعی عمل می کنند و جلوی آسیب رساندن باد به گیاهان را می گیرند. نکته دیگری هم که در خصوص گیاهان مورد استفاده در بام سبز بسیار اهمیت دارد، استفاده از گیاهانی است که نیاز کمتری به آب و آبیاری داشته باشند.»

    محمد مطلبی در مورد گیاهان مناسب برای کاشت در سیستم بام سبز می گوید: «از لحاظ اکولوژیکی درختان تاثیر بیشتری بر محیط دارند، به خصوص اینکه اقلیم کشورها به گونه ای است که نیاز به سایه داریم ولی در عین حال باید این نکته را هم در نظر بگیریم که کاشت درختان مرتفع روی بناهای کوتاه از لحاظ زیبایی شناسی چندان جالب نیست و این نوع پوشش گیاهی بیشتر برای بناهایی با ارتفاع زیاد مثل بنای کتابخانه ملی مناسب است ولی در کل گیاهانی برای پوشش گیاهی بام سبز مناسب تلقی می شوند که دارای چند ویژگی باشند: به آب نیاز چندانی نداشته باشند، در برابر تغییرات جوی مثل سرما و گرما مقاوم باشند، نیاز به مراقبت و نگهداری کمی داشته باشند و در برابر نور خورشید مقاوم باشند.»

    ● در مورد فضای سبز خلأ قانونی وجود دارد

    مهندس مطلبی نیز معتقد است که بام سبز در کشور ما دارای قانون مدونی برای الزام آور بودن اجرای آن نیست ولی این نقص را تنها در مورد فضای سبز بام ها نمی داند و می گوید: «ما در کل در مورد فضای سبز با مشکلات قانونی مواجه هستیم و در این مورد خلأهای قانونی داریم که این مشکلات حتی شامل پارک ها و فضاهای سبز داخل شهری نیز می شود.»

    وی در توضیح این مورد با اشاره به قوانین موجود مربوط به ساخت و ساز در شهرهای کشور می گوید: «در شهرهای مختلف کشور و حتی در مناطق مختلف شهر تهران قانونی برای نسبت فضای ساخته شده و فضای باز در سازه های شهری وجود دارد که این نسبت در برخی موارد ۵۰-۵۰ و در اکثر موارد ۴۰ تا ۶۰ است. به این معنی که ۶۰ درصد از مساحت زمین موردنظر باید به عنوان بخش ساخته شده و ۴۰ درصد آن به عنوان فضای باز در نظر گرفته شود. اگر چه در کشور ما برای ۶۰ درصد فضای ساخته شده قوانین محکم و بدون نقصی وجود دارد ولی به نظر می رسد در مورد فضای باز هنوز مشکلات زیادی وجود داشته باشد.»

    مطلبی در این مورد به قوانین موجود برای فضاهای باز در بناها در کشورهای مختلف اشاره می کند و می گوید: «در بیشتر کشورها برای این فضاهای باز هم قوانین جامعی موجود است و حتی در برخی کشورها این فضاها نیز باید دارای طراحی باشد و طرح آن توسط یک مهندس فضای سبز یا معمار منظر مورد تایید قرار گیرد. این مساله در کشور ما چه برای ایجاد فضای سبز روی بام ها و چه در مورد فضاهای سبز هم سطح وجود ندارد. در قوانین موجود تنها بحث الزام آور، باز یا بسته بودن مساحت مورد نظر مطرح است و این یک ضعف است.»

    مطلبی می گوید: «به دلیل وجود نداشتن همین طرح جامع است که ما در جاهایی که برای فضای سبز هم اختصاص یافته است برنامه خاصی نداریم و تنها به کاشت چند گیاه بوته ای بدون هدف و برنامه ریزی خاص می پردازیم و این نمی تواند چندان صحیح باشد.»

    حسین بهادری، کارشناس گل و گیاه هم در مورد انواع گیاهی مورد بهره برداری در فضاهای شهری این نظر را تایید می کند و می افزاید: «با وجود اینکه در فرهنگ ما توجه خاصی به گیاهان شده و از دوره باستان تا امروز تألیفات زیادی در این مورد انجام گرفته است اما اطلاعات عمومی مردم ما درباره گیاهان و ایجاد فضای سبز بسیار ناچیز است و حتی در برخی موارد دیده می شود که افراد به دلیل ناآگاهی از گیاهانی برای ایجاد فضای سبز استفاده می کند که سمی هستند و استفاده از آنها در برخی کشورهای اروپایی در مکان های عمومی ممنوع شده است.»

    ● سابقه بام سبز

    مهندس مطلبی در مورد طرح بام سبز می گوید: «در چند سال اخیر در بسیاری از کشورها روی ایجاد فضای سبز عمودی و از جمله ایجاد فضاهای سبز روی بام ها مطالعات بسیاری انجام شده است و یکی از فعال ترین کشورها در این زمینه ایالات متحده است که با مشارکت انجمن معماران منظر آمریکا نزدیک به دو سال است که در این زمینه فرهنگ سازی می کند و حتی مسابقاتی را نیز در طراحی های بام سبز برگزار کرده است.»

    مطلبی با اشاره به فعالیت هایی که در کشورها روی ایجاد فضاهای سبز عمودی انجام شده است می افزاید: «در ایران هم بحث ایجاد این نوع فضاهای سبز نزدیک به هفت سال است که مطرح است و در حال حاضر سازمان پارک ها و سازمان زیباسازی روی آن کار می کنند ولی در بعد اجرایی هنوز به آن پرداخته نشده است.»

    ● هزینه های مربوط به ایجاد بام سبز

    آقای بهادری در مورد هزینه های مربوط به اجرای بام سبز این طور عنوان می کند: «ما برای ایجاد فضای سبز روی بام از لحاظ هزینه چندان دچار مشکل نخواهیم بود و چون هدف اول ما، ایجاد فضای سبز است حتی می توانیم از گیاهانی مانند یونجه که هزینه کاشت و نگهداری خاصی نیز ندارند در این زمینه استفاده کنیم. ضمن اینکه می توان گونه هایی مثل گوجه فرنگی و فلفل را نیز در این محیط پرورش داد که دارای محصول و زیبایی های خاص خود است.»

    محمد مطلبی این موضوع را ریشه ای تر بررسی می کند و معتقد است: «هزینه های مربوط به ساخت و تجهیز بام سبز چندان بالا نیست و شاید کمتر از ۵ درصد هزینه های مربوط به ساختمان را به خود اختصاص دهد، ضمن اینکه هر چه تعداد واحدهای مسکونی در یک مجموعه که اقدام به احداث بام سبز می کنند بیشتر باشد، هزینه های آن بین خانوارهای بیشتری تقسیم می شود و فشار مالی کمتری را به هر خانوار وارد خواهد کرد.»

    وی می گوید: «اما در عین حال هزینه های مربوط به نگهداری این فضاها نیز باید در نظر گرفته شود. وظیفه نگهداری فضای سبز روی بام بر عهده چه کسی است؟! در مورد فضاهای سبز داخل شهری و پارک ها این مساله دارای ضوابط خاص خود است و مشکلی در این زمینه وجود ندارد ولی در مورد فضای سبز روی بام این ضابطه ها وجود ندارد و این خلأ قانونی در طولانی مدت می تواند ایجاد مشکل کند. اگر در این زمینه ضوابط خاص وجود داشته باشد و هزینه های نگهداری و مسوولیت آنها مشخص شود، می توان به دامنه دار بودن این طرح امیدوار بود.»

    مطلبی با اشاره به نقش سیستم بام سبز در بناهای شهری می گوید: «البته استفاده از این سیستم در ساختمان هایی که یک مالک دارند یا تعداد واحدهای موجود در آن کم است چندان با صرفه نیست ولی در مجتمع های مسکونی با تعداد واحدهای زیاد به دلیل ایجاد زیبایی برای بنا، می تواند در قیمت آن نیز موثر باشد.»

    ● چه گیاهانی را انتخاب نکنیم؟

    مطلبی در مورد آسیب های احتمالی گیاهان به بنا می گوید: «در مورد بام سبز باید از گیاهانی استفاده کرد که سیستم ریشه ای آنها به بنا صدمه نزند. استفاده از برخی از گیاهان مناطق کوهستانی که سیستم ریشه ای قوی ای دارند می تواند موجب تخریب تدریجی بنا و وارد آمدن صدمات به آن شود. مثلا ژونی پروس ها و گیاهان سوزنی برگ به دلیل اینکه دارای ریشه عمودی هستند، نیاز به عمق بیشتری دارند و به همین دلیل از میان شکاف های کوچک موجود در بنا هم عبور می کنند و باعث تخریب تدریجی آن می شوند ولی اگر انتخاب گیاهان و مسایل فنی در این مورد به خوبی اجرا شود، به دلیل وجود تکنولوژی این کار در کشور، مشکل چندانی برای بنا به وجود نخواهد آمد.»

    حسین بهادری نیز در این مورد می گوید: «اگر چه پیش از ایجاد فضای سبز روی بام، سطح بام کاملا ایزوله می شود ولی باید به این نکته توجه داشت که کاشت گیاهان نامناسب حتی در کنار بنا، می تواند به آن آسیب برساند و پیش از کاشت، حتما باید در این زمینه کار کارشناسی صورت گیرد.»

    ● سیستم جعبه ای

    گرچه راه اندازی سیستم بام سبز متمرکز روی بسیاری از بام ها وجود ندارد و به دلیل ایزوله نبودن بام و نیز عدم محاسبه بار وزن اضافی این سیستم روی بنا خاک ریزی روی بام با مشکلات و خطرات بسیاری مواجه است، ولی می توان از یک سیستم جایگزین برای تامین فضای سبز روی بام ها استفاده کرد.

    این روش که به flower box یا سیستم درون جعبه موسوم است، نیاز به ایزولاسیون بام ندارد و به دلیل فشار کمتر به ساختمان می تواند جایگزین مناسبی برای سیستم متمرکز بام سبز باشد. در این روش گیاهان مورد نظر در جعبه های گل کاری کاشته می شوند و با آرایش های گوناگون روی بام قرار می گیرند. یکی از مزیت های این روش نسبت به حالت متمرکز، قابلیت انتقال و جابه جایی آسان گیاهان است.

    مهندس مطلبی در مورد این روش می گوید: «استفاده از این سیستم روی بام ساختمان هایی که roofgarden در آنها قابلیت اجرا ندارد، بسیار مناسب است. ضمن اینکه استفاده از این روش به دلیل صرف هزینه های کمتر، برای واحدهای ساختمانی ای که یک مالک دارند بسیار مناسب تر هستند. آبیاری در این سیستم نیز به وسیله یک آبیاری قطره ای ساده امکان پذیر است.»

    ● لزوم نظارت قانونی

    مهندس مطلبی در مورد لزوم ضابطه مندی اجرای بام سبز در شهرهای بزرگ می گوید: «ما در خصوص ایجاد و بهره برداری از فضای سبز، ضوابط مشخص و مدونی نداریم و این مساله باعث شده است که مالکان بناها هر یک بدون آگاهی و اطلاعات کافی با علاقه شخصی خود از این فضاها استفاده کنند.»

    وی در نظر گرفتن تسهیلات برای مجریان و انبوه سازانی که به ایجاد بام سبز می پردازند را خوب می داند ولی وضع قوانین و ضوابط توسط متخصصان این کار را از ارایه تسهیلات واجب تر می داند و می گوید: «ضوابط در این سیستم نباید تنها از منظر معماری و عمران مورد توجه قرار بگیرد، بلکه باید به جزییاتی از قبیل نوع پوشش گیاهی، نوع خاک، سطح و حجم فضای سبز ایجاد شده نیز در این ضابطه ها توجه کرد.»

    مطلبی خاطرنشان می کند وقتی بحث جدیدی مطرح می شود، همه به دنبال سریع به نتیجه رسیدن آن هستند و می خواهند به سرعت منابع مالی به آن اختصاص دهند. اما پس از مدتی اصل مساله گم می شود و پروژه کم کم شکست می خورد. برای انجام یک کار اصولی اول باید ضوابط آن تعیین شود و مطالعات گسترده ای در مورد نحوه انجام آن در کشورهای پیشرو اجرا شود تا نقاط ضعف و قوت طرح مشخص شود. بعد از این مراحل باید به فکر اجرایی کردن طرح بود.هر بامی را می شود سبز کرد؟

    بحثی که شاید در مورد ایجاد بام سبز بیش و پیش از سایر موارد مطرح می شود، این است که آیا بام تمام ساختمان های شهر ما قابلیت ایجاد فضای سبز را دارد؟! و اینکه کدام ساختمان ها برای این کار مناسب ترند؟ آقای بهادری به عنوان کارشناس گل و گیاه در این مورد می گوید: «ایجاد بام سبز از نظر ما روی تمام بام ها امکان پذیر است و می توان روی تمام بام ها این فضا را ایجاد کرد ولی نکته ای که وجود دارد این است که آیا از لحاظ معماری و مهندسی ساختمان، بنای مورد نظر تحمل ایجاد این فضا را دارد یا خیر! زیرا برای این کار، بسته به مساحت بام، باید مقدار معینی خاک روی آن گسترده شود که وزن این خاک پس از جذب آب چند برابر خواهد شد و ممکن است بنا از لحاظ مهندسی تحمل این بار اضافی را نداشته باشد.»

    محمدمطلبی هم در این زمینه بر همین اعتقاد است و می گوید: «در تهران ایجاد فضای سبز روی بام در برخی مناطق مثل منطقه ۲۲ که در حال گسترش است و پتانسیل خوبی در این زمینه دارد قابل اجراست. میزان بار وزنی اضافی حاصل از ایجاد بام سبز باید در مراحل ساخت بنا لحاظ شود و نمی توان بدون محاسبه اضافه بار، این سیستم را روی بسیاری از ساختمان های قدیمی که استحکام آنها در شرایط عادی نیز دچار اشکال است، پیاده کرد، بنابراین بام سبز تنها در بناهای نوساز و یا بناهای به سازی یا بازسازی شده قابل طرح است.»

    انواع بامهای سبـــز
    بامهای سبز می توانند در انواع "متمرکز و فشرده"، "نیمه متمرکز " و "گسترده یا وسیع" بسته به عمق متوسط کشت و میزان تاسیسات مورد نیاز طبقه بندی شوند. بامهای سنتی سبز که نیازمند عمق متعارفی از خاک برای رشد گیاهان حجیم و چمن معمولی می باشند، به عنوان بام های سبز متمرکز مطرحند. این نوع بامها نیازمند آبیاری، کوددهی و سایر مراقبتها می باشند. در مقابل، بامهای سبز وسیع یا گسترده، به عنوان سیستمهای خودنگهدار در نظر گرفته شده و به حداقل تاسیسات نگهداری، شاید تنها یکبار در سال هرس یا کوددهی برای افزایش رشد گیاهان، نیاز دارند. این نوع از بامهای سبز می توانند در لایه بسیار نازکی از "خاک" (اغلب از کودهای آلی با فرمول ویژه استفاده می شود)، قرار گیرند.
    بدین ترتیب بام هاي متمركز، محيط كشت ژرف و عميقي دارند و در دسترس هستند (مي توانند به عنوان يك فضاي باز در نظر گرفته شوند). مثالي از يك بام سبز متمركز، بام مركز Manulife است كه در بالاي يك پاركينگ قرار گرفته است. بام سبز 25 ساله اي كه در جاي مناسبی با درختان بالغ و تنومندش، مستقر شده است.


    بام سبز متمركز مركز Manulife


    در مقابل، بام سبز گسترده، محيط كشت سطحي و كم عمقي دارد و معمولاً قسمتي از يك سيستم بامي و قسمتي از ساختار ساختمان سبز مي باشد. يك بام سبز گسترده به طور كلي در دسترس و مورد استفاده کارکردی نيست. بام شرکتMountain Equipment نمونه اي از يك بام سبز گسترده مي باشد كه در سال 1998 ساخته شده است.


    بام شرکت Mountain Equipment


    طبقه بندی دیگر در خصوص بامهای مسطح و شیبدار است. بامهای سبز شیبدار، مشخصه برجسته بسیاری از ساختمانهای اسکاندیناویایی هستند که نیازمند طراحی ساده تری در قیاس با بامهای تخت می باشند. چرا که شیب بام کاهش خطر نفوذ آب از طریق سازه بام را با استفاده از لایه های آب بندی و زه کشی کمتری نسبت به بام تخت موجب می گردد.

    اجزای تشکیل دهنده بامهای سبز

    بطور کلی اجزا عمده تشکیل دهنده یک بام سبز را می توان مطابق شکل زیر نشان داد:

     

     

http://www.google.com/search?hl=en&q=%D8%A8%D8%A7%D9%85%20%D8%B3%D8%A8%D8%B2

مک



:: موضوعات مرتبط: انواع طراحی، معماري سبز
گروه معماران دریای مهرازی


به وبگاه گروه معماران دریای مهرازی خوش امدید.
گروه معماران دریای مهرازی مفتخر است طی 5سال فعالیت مداوم خود در این عرصه با بیش از 1000عنوان پست معماری خدمتی را به بازدید کنندگان خود ارائه کند.
امیدواریم که مطالب این وب که حاصل تلاش تیمی ازمهندسان و دانشجویان معماری است مورد استفاده تمامی معماران قرار گیرد.
لطفا با نظرات خود در بهبود این وب ما را یاری کنید,نظرات شما باعث دلگرمی ما خواهد شد.


پیامک: 30006822222220


با تشکر
رضاعليپور





Powered by WebGozar

تريبون ازاد معماري تماس با ما